سکوت وهم انگیز پل « ترناو » 1395/04/05

بر دشت های کویری خراسان، زمین و آفتاب هر روز رو در روی هم قرار می گیرند.آفتاب گرمایش را بی دریغ بر پهنه دشت می تاباندو زمین از شدت گرما آرام آرام روی از آفتاب بر می گرداند تا به دامان مهتاب پناه برد.اما سرمای شدید شب های کویر هم را هم تاب نمی آورد و باز رو به سوی آفتاب می کند تا روزی دیگر آغاز کند.عطش کویر، سراب را در دیده مردمان آب می نمایاند و آب زلالش را در دل کوهها از دیده پنهان می دارد و سر زیستن مردمان کویر پی بردن به این راز است که آب را از دل کوه باید در رگ های بدن زمین جاری ساخت تا کام تشنگان کویر سیراب گردد.از این رو، این مردمان از گذشته های دور با حفر قنات هایی در دل زمین توانسته اند در این کویر بی جوانه به زیستنی همراه با امید ادامه دهند. در این دشت، همواری و نا همواری در کنار هم از تضاد های زیبای طبیعتند، اما گاه این نا همواری ها به شکل دره ای عمیق راه بر قنات ها، این شریان های زندگی می بستند و آب از حرکت باز می ماند.بدین گونه بود که چشم مردمان کویر در انتظار آب به دستان توانگر معماران ایرانی دوخته شد تا معماری را از شهر ها به کویر بکشانند.دره ای عمیق در میان کوه پایه های جنوبی ترین خراسان از گذشته هایی دور مانعی بر سر راه آب مردمان کویر بود تا این که با همت معماران ایرانی و همیاری عوارض طبیعی زمین، راهی از سنگ و آجر بر روی صخره های دو سوی دره بنا نهادند تا صدای پای آب دل کویر نشینان را جانی تازه بخشد.این راه کهن که بر دو سوی دره ای ژرف به کوهی از سنگ تکیه داده، شاهکاری است که از سالیان دور بر پهن دشت کویر آرمیده است.این راه کهن را « ترناو » گویند.در فرهنگ معین « تر » به معنی خیس و آبدار است و « ناو» وسیله ای چوبی میان تهی برای انتقال آب و دهخدا آن را به معنی دیوار قوسی بلند می داند اما آنچه از این تعابیر می توان فهمید، این است که ترناو به معنای سازه ای عظیم است که دارای جوی آبی باشد.تر ناو بر روی بقایای کهن پلی از عصر ساسانیان همچون ققنوسی از میان خاکستر از دل خاک برآمده است.از نحوه چیدمان سنگ ها و معماری طاق ها آن را به دوران سلجوقیان نسبت می دهند.آدمیان همواره بر روی آب راهی می ساختند که آنها را به سوی رود ببرد اما در اینجا راه است که آب را به آن سوی رود می برده است و این یعنی گذری از آب بر روی آب.پل ترناو دارای دو طبقه است که بر صخره های کنار رودخانه بنا شده است.مصالح به کار رفته در ساختمان این پل، قلوه سنگ های رودخانه ای به همراه ملات گچ و آهک است.پایه هایش در کف رودخانه قرار نگرفته تا میان او و آب های طغیانی رودخانه فصلی، جنگی در گیرد و حتی ابزار جنگیدن با آب که همان آب شکن ها هستند، در این پل وجود ندارد.طبقه اول دارای یک طاق جناغی تند است که از ملات گچ در لا به لای آجر ها استفاده شده و اتاقکی که دارای یک در ورودی و پنجره است، احتمال می رود اتاقک نگهبانی باشدکه از کف رود 12 متر بلندا دارد.این اطاق برای عبور و مرور محدود استفاده می شده اما چون دارای عرض کمی است و از آن طرف با شیب تندی مواجه بوده، احتمال می رود که فقط برای مرمت های پل و لایروبی های قنات کناری استفاده می شده است.طبقه دوم دارای یک طاق بزرگ و دو طاق کوچک و دو طاق گهواره ای کوچک و دو طاق گهواره ای کوچک تر است که بزرگترین طاق بر روی آن بوده است.بقایای جوی آبی که آب قنات را به آن سوی دره می رسانده، دیده می شود و نشان از آن است که برای عبور و مرور استفاده نمی شده است. پل ترناو که روزگاری آبراه قنات فتح آباد به روستاهای هم جوارش بوده،اینک آب راهش را کج کرده و پل را با خاطراتش تنهاگذاشته است.پل « ترناو» در شهرستان بشرویه خراسان جنوبی و در میان دشت های روستای فتح آباد در سکوتی وهم انگیز فرو رفته است.

    


آوای گردشگران یاس